Winterfeest Jolka

Oud en Nieuw betekent voor alle Russen net zo veel als Kerst en Sinterklaas voor de Nederlanders. De sfeer is net zo fijn, de liedjes zijn net zo vrolijk en lief, de boom is net zo groen en mooi versierd en de hoofdpersonages zijn net zo sprookjesachtig en schitterend... Ja, onze landen hebben echt veel gemeen!

De hoofdpersonages zijn Ded Moroz (opa Vorst) en zijn kleindochter Snegoerotsjka (Sneeuwmeisje). Net als Sinterklaas en zijn Pieten brengen ze cadeautjes en vinden ze het leuk als kinderen versjes vertellen en liedjes zingen. 
Er is veel muziek, spelletjes en snoep.
In Rusland heten zulke feesten Jolka (kerstboom) en worden ze rond Oud en Nieuw gevierd.

3

Ded Moroz

Het is leuk om te weten dat Ded Moroz komt van... Sinterklaas.

In de 14e eeuw woonde Sint Nikolaas in Azië, waar hij veel goede daden verrichtte. Er is veel van St. Nikolaas in Ded Moroz terug te herkennen. Maar er is meer. Ded Moroz is een samenstelling, een combinatie van St.Nikolaas en veel goden.

Lang geleden geloofde men in Rusland in vele goden en een deel van het begrip Ded Moroz komt van een aantal van deze oude goden.

Winter, sneeuw, kou was een groot deel van het leven in het Noorden. Mede daarom was Ded Moroz een Grote God van het Noorden, gebieder van ijskou en sneeuwstorm, een soort personificatie van de winter.

Later, onder invloed van Russische orthodoxe tradities, begon Ded Moroz kinderen te helpen en geschenken geven.

In 1910 verscheen Ded Moroz voor het eerst bij de Kerst. En later, in 1937 kwam hij voor het eerst met zijn kleindochter Snegoerotsjka cadeautjes brengen naar het Jolka (Oud en Nieuw) kinderfeest, dat een atheïstische vervanger van de Russissch-Orthodoxe Kerst was.

En nu is hij het grootste symbool van Oud en Nieuw! En wij vertellen onze Nederlands-Russische kinderen dat Sinterklaas en de Kerstman familie van Ded Moroz zijn :-)

Volgens de hedendaagse voorstelling is Ded Moroz een lange goedgebouwde man. Hij heeft een lange witte baard en draagt een lange, rijkversierde jas en muts, meestal rood, blauw of wit. Hij is zeer verbonden met de natuur en reist met de troika — door drie schimmels getrokken slee.

Omdat een van de mooiste legendes over Ded Moroz in het stadje Velikij Oestug bij de rivier Soechona plaatsvond, werd daar een huis voor hem gebouwd. Het is een prachtig houten paleis dat in een groot mastnaaldbomenbos staat. De natuur is prachtig, de mensen heel lief en vriendelijk — dat kan ook niet anders als deze grootse tovenaar daar woont.

Er zijn talloze verhalen, legendes, gedichten en sprookjes over Ded Moroz, van klassieke schrijvers tot hedendaagse. Een paar van de bekendste sprookjes hebben we voor de kinderen in het kort vertaald.

4

Snegoerotsjka

Snegoerotsjka is de kleindochter van Ded Moroz. In de Russische folklore verschijnt ze voor het eerst in de 19e eeuw als een personage van een volkssprookje over een meisje dat van sneeuw gemaakt is. Een kinderloos echtpaar wilde heel graag een kind hebben en op zo'n manier probeerden ze hun kinderwens te vervullen. Het meisje was heel lief en mooi, maar ze hield niet van de warmte en in de lente smolt ze en ging weg als een luchtig wolkje.

In 1873 heeft de bekende Russische schrijver A. Ostrovskij dat sprookje verwerkt in een toneelstuk maar het was niet echt populair bij het publiek. Tot de Russische componist N. Rimskij-Korsakov in 1882 een opera "Snegoerotsjka" heeft gemaakt die een enorm succes was.

Begin 20e eeuw hebben veel meisjes Snegoerotsjka gespeeld in de Kersttoneelstukken maar pas later, in 1937, kwam ze voor het eerst met Ded Moroz op het Jolka (Oud en Nieuw) feest in Moskou.

Eerst had Snegoerotsjka het uiterlijk van een klein meisje en pas later werd ze ook als een jonge vrouw afgebeeld, misschien omdat ze Ded Moroz bij de feesten moest helpen. 
Ze heeft een lief wit gezicht, lange blonde haren en draagt een wit-blauw bontjasje en een bontmutsje, of tegenwoordig soms een kroon.

Voor de decoraties van de film "Snegoerotsjka" (1968) was bij de rivier Mera een heel dorp gebouwd omdat A. Ostrovskij in die regio zijn toneelstuk schreef. Later werden de houten dekoraties naar Kostroma verplaatst waar nu het huis van Snegoerotsjka staat. Daar kunnen de bezoekers het hele jaar terecht, net als bij het huis van Ded Moroz in Velikij Oestug.